Э.Б.Тайлор нь 1983 онд Лондонгийн Кэмбирвилд гуульны үйлдвэрийн эзэн Жозеф Тайлор, Хайрриет Скиппэр нарын хүү болон мэндэлжээ. Тэрээр Тоттенхэмын Грөве Хаус (Grove House School) дунд сургуульд боловсрол эзэмшсэн аж. Хэдий ийм ч түүнийг насанд хүрэхээс нь өмнө эцэг эх хоёр нь нас барснаар түүний амьдрал нэлээд асуудалтай болж иржээ. Тийм ч учраас тэрээр ерөөсөө их сургуулийн зэрэг хамгаалаагүй ажээ. Эцэг эхийнгээ нас барсаны дараа гэр бүлийнхээ бизнесийг үргэлжлүүлэн хийхээр шийдсэн боловч тэрээр сүрьеэгийр өвчилжээ. Эмч нар түүний биед халуун орны чийглэг тохиромжтой уур амьсгал хэрэгтэй хэмээн зөвлөсөнөөр Тайлор 1855 онд Английг орхин Төв Амеркруу аялсан гэдэг. Уг аялалынхаа үеэр угсаатан судлаач, археологич Хэнри Кристи (Henry Christy)-тэй танилцсан бөгөөд энэ уулзалт нь Тайлорт антропологийг сонирхох сонирхол төрүүлж, түүхийн өмнөх үеийг судлах судалгаанд нь урам өгчээ. Тайлор бол соёлын хувьслалын онолын гол төлөөлөгчдийн нэг юм. Энэ нь Чарльз Дарвины хувьсалын онолд тулгуурлан хүн судлалын ухааныг тайлбарлах гэж оролдож буй оролдлого байдаг. Ийм ч учраас тэрээр шашин болон нийгмийн хөгжлийн нэг түгээмэл хууль, суурь бүтэц байдаг хэмээн итгэж байсан аж. Үүгээрээ ч тэрээр XIX зууны дунд үед бий болж байсан соёлын хүн судлалын ухааны дэг хэлбэрийг бий болгож чадсан юм.
АЖИЛ МЭРГЭЖИЛ
Тайлорын анхы хэвлүүлсэн бүтээл нь Кристигийн хамт Мексикээр аялсан аялалынх нь үр дүн бол 1856 онд гарчээ. Үүний дараа тэрээр хүмүүсийн практик сүсэг бишрэлтэй тулгарсан тухайгаа тэмдэглэсэн “Анахуас: Буюу Мексик болон Мексикчүүд, Эрт үе болон Орчин үе” бүтээл (Anahuac: Or Mexico and the Mexicans, Ancient and Modern)-ээ Англид хэвлүүлэх зөвшөөрөл олж эгэн ирэхдээ буюу 1861 онд хэвлүүлжээ. Энэ аялалаасаа хойш тэрээр дахин аялаагүй бөгөөд овог аймгууд, коммунитигийн итгэл үнэмшил, ёс заншилыг судлах судалгаагаа үргэлжлүүлэн хоёр дахь бүтээл болох (археологийн олдворууд дээр суурьласан) “Соёл иргэншилын хөгжил ба хүн төрөлхтний эртний түүхийн гүнлүү хийсэн судалгаанууд” (Researches into the Early History of Mankind and the Development of Civilization) бүтээлээ 1865 онд хэвлүүлсэн байна. Энэ бүтээл нь түүний дараагийн “Эртний соёл” (Primitive Culture) хэмээн алдартай номонд нь маш чухал нөлөө үзүүлсэн гэгддэг. Дэлхий I дайн эхэлсэн ч гэсэн тэрээр бичиж туурьвах ажилаа үргэлжлүүлсээр байсан юм. Түүний “Эртний соёл” (Primitive Culture) бүтээл нь хүн төрөлхтний соёл иргэншилийг судалж үзсэнээрээ шинэхэн бий үүсэж байсан хүн судлалд томоохон хувь нэмэр оруулсан төдийгүй Ж.Фрейзер мэтийн залуу эрдэмтэдийн гарын ном болж, хожмын хүн судлалын судалгаанд шинжлэх ухаанч нөлөө үзүүлжээ. Тэрээр 1871 онд эзэн хааны нийгэмлэгийн гишүүнээр сонгогдсон бөгөөд 1875 онд Оксфордын Их Сургуульд иргэний хуулийн хүндэт докторын зэргээр шагнуулжээ. 1883 онд Оксфордын Их Сургуульд музейн хадгалагч болсоноос гадна 1895 он хүртэл анхны хүн судлалын лекцийг уншиж байв. Улмаар 1896 онд Оксфордын Их Сургуулийн анхны хүн судлалын профессор болсоноор барахгүй 1912 онд хөлөг баатарын хэргэм хүртсэн байна.
Сэтгэгдэлүүд:
Сэтгэгдэл үлдээх: