Их Британийн хүн судлаач Э.Э. Эванс-Притчард нь 1902 онд Суссекс (Sussex)-т төржээ. Анх тэрээр Оксфордын Экстер коллежи (Exeter College, Oxford)-д түүх судалж байгаад, Р.Р. Маретт (R. R. Marett)-ийн нөлөөгөөр Лондонгийн эдийн засгийн сургууль (London School of Economics)-ийн аспирантурт суралцах болсон байна. Тэнд байх үедээ Б.Малиновскийн удирдлаган дор байсан нь түүнд маш их нөлөө үзүүлсэн гэдэг. Ялангуяа Суданы угсаатны зүйн судалгааг анхлан хийгч Чарлес Габриел Селигман түүний үзэл бодол, судалгаанб ажилд гүнзгий нөлөө үзүүлсэн аж.
Түүний анхны хээрийн судалгаа нь 1926 оны Нил мөрний дээд урсгал дагуух Азанде (Azande) нарын дундах ажил байв. Уг судалгааныхаа үр дүнд тэрээр 1927 онд докторын зэрэгээ хамгаалсан юм. Түүний алдартай бүтээлүүдийнх нэг нь мэдээж “Азанде нарын дундах бөө, шидтэн ба дом шившлэг” (Witchcraft, Oracles and Magic Among the Azande) юм. Эванс Притчард Лондонгийн эдийн засгийн Их Сургуульд лекц уншихын зэрэгцээ 1930 он хүртэл Азанде (Azande)-гийн судалгаагаа үргэлжлүүлсэн байна.
Түүний дараагийн шинэ судалгаа нь Нүер (Nuer)-чүүд байсан юм. Уг судалгаагаа хийхийн зэрэгцээ Ч.Селигманы нөлөөгөөр 1932 оноос Кайрын Их Сургуульд шашны цуврал лекцүүд унших болжээ. Дараагаар нь Оксфордод эргэн ирж Нүер (Nuer)-чүүдийн талаарх судалгаагаа үргэлжлүүлсэн байна. Энд байх үедээ Мейер Фортес, Радклифф-Броун нартай танилцсан гэдэг. Магадгүй ийм ч учраас тэрээр Радклифф-Броуны структуралист функционализмийг цааш нь улам хөгжүүлсэн байх. Энэ ч үүднээсээ Нүер (Nuer)-чүүдийн тухай “Нүер”, “Нүерчүүдийн шашин”, Нүерчүүдийн ураг төрөл ба гэрлэлт”, “Нүерчүүдийн дунд” хэмээсэн гурамсан бүтээлээ туурвисан байдаг.
Дээр өгүүлсэн бүтээл нь түүний “Африкийн улс төрийн систем” хэмээх номтой нь хамт Их Британий нийгмийн хүн судлалын сонгодог бүтээлүүд хэмээн үнэлэгдсээр байна.
Энэ бүхнээс гадна Эванс-Притчард Эфиоп, Ливи, Судан, Сири улсуудад ажиллаж байсан юм. Ануак (Anuak)-ийн түр цэргүүдийн дунд байж, партизаны дайнд Италчуудын эсрэг тулалдаж байв.
Харин 1942 онд Хойд Африкийн Куренасиа (Cyrenaica)-ийн Британийн цэргийн удирдах газар алба хашиж байсан гэдэг. Энд байсан туршлага дээрээ тулгуурлан .......(The Sanusi of Cyrenaica) хэмээх бүтээлээ бичжээ.
Энэ бүхний дараа Эванс-Притчард Кембрижид богино хугацаанд байж байгаад Оксфордын Их Сургуулийн All Souls коллежид нийгмийн хүн судлалын профессор болсон юм. Үлдсэн амьдарлаа ч тэнд өнгөрүүлжээ.
Эванс-Притчард 1971 онд сер хэргэм хүртсэн бөгөөд, удалгүй 1973 онд Оксфордод нас эцэслэжээ.
АЖИЛ ҮЙЛС
Эванс-Притчард 1950-иад оноос олонд танигдаж нэлээд нэр хүнтдэй болсон гэж болно. Харамсалтай нь тэр үед ч хүмүүс хүн судлалыг байгалийн шинжлэх ухаан гэж боддог байв. Харин тэрээр энэ алдаатай бодол ухамсарт хариу өгсөн, энэ байдлыг зөв замд нь оруулсан, хүн судлалыг нийгмийн ухааны нэг салбар хэмээн бусдад ойлгуулахад их зүйл хийсэн хүмүүсийн нэг билээ. Мөх тэрээр хүн судлаачдыг өөр өөр ялгаатай соёлуудыг тэр соёлынхон шиг ойлгох, тэр бодол санаагаа “орчуулах” хэрэгтэй хэмээн үзэж байв. Өөрөөр хэлбэл хүн судлаачид судлан буй соёлынхоо талаар ойлгосоноо орчуулах улмаар тайлбарлах учиртай гэсэн үг юм.
ГОЛ БҮТЭЭЛҮҮД
1. “Азанде нарын дундах бөө, шидтэн ба дом шившлэг” 1937 Witchcraft, Oracles and Magic Among the Azande. Oxford University Press. 1976 abridged edition: ISBN 0-19-874029-8
2. “Нүер” 1940a The Nuer: A Description of the Modes of Livelihood and Political Institutions of a Nilotic People. Oxford: Clarendon Press.
3. “Өмнөд Суданы Нүер” 1940b "The Nuer of the Southern Sudan". in African Political Systems. M. Fortes and E.E. Evans-Prtitchard, eds., London: Oxford University Press., p. 272-296.
4. “Нүер дэх ураг төрөл ба гэрлэлт” 1951a Kinship and Marriage Among the Nuer. Oxford: Clarendon Press.
5. “Нүер дэх ураг төрөл ба орон нутгийн бичил нийгэм” 1951b "Kinship and Local Community among the Nuer". in African Systems of Kinship and Marriage. A.R. Radcliffe-Brown and D.Forde, eds., London: Oxford University Press. p. 360-391.
6. “Нүерийн шашин” 1956 Nuer Religion. Oxford: Clarendon Press.
7. 1962 Social Anthropology and Other Essays. New York: The Free Press. BBC Third Programme Lectures, 1950.
8. “Эртний шашины онолууд” 1965 Theories of Primitive Religion. Oxford University Press. ISBN 0-19-823131-8
Сэтгэгдэлүүд:
Сэтгэгдэл үлдээх: